سایت جـامع آستـان وصـال شامل بـخش های شعر , روایت تـاریخی , آمـوزش مداحی , کتـاب , شعـر و مقـتل , آمـوزش قرآن شهید و شهادت , نرم افزارهای مذهبی , رسانه صوتی و تصویری , احادیث , منویـات بزرگان...

ترسیم مصائب اهل بیت سلام‌الله‌علیهما در شهر شام

شاعر : محمد علی بقایی
نوع شعر : مدح و مرثیه
وزن شعر : مفاعلن فعلاتن مفاعلن فع لن
قالب شعر : قصیده

سـفر رسید به ماه صفـر به شام خراب            به نیزه رأس حسین؛ غرق خون و خضاب

سه روز پـشت در شـهـر منتظر ماندند            که شـهـر را بـرسـانـنـد تا کـمال عذاب


به چهره‌های عطش بارشان، شلوغی شام            به غـیر شـبـنـم شرم و حیا نمی‌زند آب

مـرارتی که به ایـشـان رسـیـده از امّت            نشـان نـداده به اولاد مُـرسل اهل کتاب

بسـاط عـیـش مـهـیا مـغـنـیـان سـرگـرم            اسـیـر آمـده در شـهـر اُف بر این آداب

بدا که قـوم چُـنان کـشـتن حـسین شهـید            کـشیـده‌انـد عـیـالـش به بـنـد بهـر ثواب

به یک طناب تمام قبیله بسته شده است            قرار عـرش خدا می‌رود از این اطناب

به دور گـردن زین العـباد و پرده‌گـیان            به دور بازوی زینب دخیل بسته طناب

ابــوتــراب کـجــایـی ابــو تــراب بــیــا            که دختران تو را شام می‌کشد به تراب

سـزاست پـرده بـیـفـتـد ز روی بیت الله            که غیر نـور نـدارند روی چهـره نقاب

به روزگار خـرابی رسـیـده‌انـد به شـام            که هست بر سر هر کوچه‌ای دکان شراب

عـفـیـفـه‌های نـجـیـبی که بر سر بـازار            ربوده از دلشان های و هوی هلهله تاب

چـقدر رو زده زینب...که یا ابـوالغـیره            ز روی نیزه نوامیس خویش را دریاب

محـلـه‌هـای یـهـودی که مـی‌رود زیـنب            نظاره می‌شود از روی کینه باب به باب

بس است روضه در این حد که زینب کبری            در آمده است به بزمی که می‌خورند شراب

از این ستم که به زینب روا نبود و رَوَد            بنـای خـانه هـسـتی خـراب بـاد خـراب

ز آه غـیـرت شـیــر خـدا ز مــاتـم شـام            میان سـینه نمـانده است هیچ غیر کباب

همین که چشم بدوزد به نیـزه حق دارد            اگر که جان بسپارد در این میانه رباب

نهیب می‌رسد از هر طرف تشر پیداست            مگر چه دل دارد دختری برای عتاب؟

بنـات شاه شـهـیدان به وصـل او نرسند            مگر به نیزۀ روز و شباشب اندر خواب

اگرچه سنگ خورند و اگرچه مشت اما            به غـیـر دیـدن بــابا نـمی‌شـوند مـجـاب

سری به دست سه ساله است، مرحبا تصویر            دودست زخمی و کوچک خوشاخوشا این قاب

رسیده دخـترکی به پـدر و یا بر عکس            رسیـده‌اند ز ویـرانـه‌ها به حُـسـنُ مـآب

نقد و بررسی

بیت زیر سروده اصلی شاعر محترم است اما به دلیل مستند نبودن موضوع و مغایرت با روایات معتبر حذف شد؛ زیرا در کتب مصباح شیخ کفعمی، تقویم المحسنین فیض کاشانی، آثار الباقیه ابوریحان بیرونی، و مقتل الحسین خوارزمی آمده است: « شَهر صَفَر، فِی الْیَومِ الأوَّ ل اُدْخِلَ رَأسَ الْحُسَین مَدینَةَ دَمِشق. یعنی درروز اوّل صفر؛ سر مقدّس حسین علیه‌السلام را وارد دمشق کردند» مصبـاح ۶۷۶؛ آثارالبـاقیه ۵۲۷؛ مقتل خوارزمی ۲/۴۸؛ نفس المهموم ۳۹۱؛ منتخب التّواریخ ۳۱۶؛ منتهی الآمال۵۰۱؛ قمقام ۵۶۱؛ همان گونه که در صفحه ۳۸۲  نفس المهموم آمده احتمالاً این بزرگواران هم معتقد بودند که سر مطهّر سیّدالشهدا علیه‌السلام به همراه پیکی که برای کسب تکلیف راهی شام شد به این شهر آورده شد و سر دیگر شهدا به همراه اهل بیت به شام فرستاده شدند. حضرت آیت الله شعرانی هم در صفحه ۳۹۲  نفس المهموم تاکید کرده که سر امام علیه‌السلام همراه پیک، سریعاً به شام ارسال شده و در اوّل صفر به شام رسیده و بعد سر دیگر شهدا را همراه اهل بیت به شام فرستادند. بنا بر روایات معتبر کاروان اسرای اهل بیت  در ۱۶ ربيع‌الاوّل به شام رسيده‌اند. و وقتي به شام رسيدند، اهل بیت را سه روز در دروازه شام نگه داشتند تا شهر را آذين‌بندي كنند. کامل بهایی ۲/۲۹۳؛ منتهی الآمال ۵۰۳ ؛ نفس المهموم ۳۹۵ جهت کسب اطلاعات بیشتر به قسمت روایات تاریخی همین سایت مراجعه کرده و یا در همین جا کلیک کنید



سـفر رسید به ماه صفـر به شام خراب            بـه روز اول مـاه صـفــر بـدون نـقـاب



بیت زیر به دلیل مستند نبودن و همچنین عدم رعایت توصیه‌های علما و مراجع حذف شد، در بحث غارت معجرها دو نکته مهم باید مورد توجه قرار بگیرد ۱ـ موضوع غارت معجر بر فرض بر اینکه صورت گرفته باشد با آنچه متاسفانه بصورت عام در اشعار آورده می‌شود بسیار متفاوت است، لازم است بدانیم در عرب آن زمان قسمتی از حجاب زنان (معجر)، پارچه‌ای بوده که در مقابل صورت قرار می‌گرفته و این جزء حجاب بوده است؛ همچنان‌که هم اکنون نیز در عراق، عربستان و بسیاری از کشورهای اسلامی این‌گونه حجاب دارند، از این‌رو حضرت زینب سلام‌الله‌علیها در خطبه‌اشان در مجلس یزید فرمودند: وَ أَبْدَيْتَ وُجُوهَهُنَّ تَحْدُو بِهِنَّ الْأَعْدَاءُ مِنْ بَلَدٍ إِلَى بَلَدٍ؛ دختران سول خدا را با صورت باز، شهر به شهر در معرض دید مردم قرار دادی! لذا آنچه در غارت معجرها مطرح است حذف این روبند صورت‌ها بوده است نه اینکه نعوذ بالله اهل بیت کشف حجاب شده‌اند همچنان که حضرت زینب سلام‌الله‌علیها هم بر همین موضوع اشاره می‌کنند که خود این نیز مصیبت بسیار بزرگ و دردناکی است ۲ـ گفتن و یادآوری غارت معجرها حتی در حد همان روبند صورت شایسته و سزوار اهل بیت نیست!!!  آیا اگر خود ما روزی ناموسمان به هر دلیلی همچون باد و... برای لحظاتی نتوانند حجاب خود را حفظ کنند آیا دوست داریم که یکسره به ما متذکر شوند که در فلان روز چادر خواهر، مادر و یا همسرمان را باد برده و ....  آیا ما از تکرار این حرف ناراحت نمی‌شویم؟؟ پس به هیچ وجه شایسته نیست این فاجعۀ تلخ را حتی بر فرض صحت آن بازگو و تکرار کنیم!!!



چه دختران؟ که سه لاپرده داشت محملشان            رسیـده‌انـد به انـظار دون بدون حجـاب



در منابع معتبر سنگ و چوب و ... پرتاب کردند در شهر شام نیامده است بلکه در کتب أمالی صدوق ج۳۱ ص ۱۶۶؛ الـفتـوح ج۵ ص۱۳۰؛ الاحتجـاج ج ۲ ص ۱۱۴؛ مناقب الطاهرین ج۲ ص ۶۰۱؛ اللهوف ص ۱۵۳؛ مقتل خوارزمی ج ۲ ص ۶۸؛ تَسْلِیَةُ الْمُجالِسْ ج۲ ص ۳۷۹؛ بحارالأنوار ج۴۵ ص ۱۲۷؛ جلاءالعیون ص۶۰۶؛ مقتل امام حسین ص ۲۳۹؛ نفس المهموم ص ۳۹۳؛ منتهي الآمال ص ۵۰۲؛ مقتل مقرّم ص ۳۶۱؛ مقتل جامع ج۲ ص ۱۰۶ تنها نوشته شده شهر را آذین بندی کردند و با رقص و پایکوبی به استقبال سرهای شهدا و کاروان اهل بیت علیهم السلام رفتند و با این ذهنیت که اینان خارجی هستند و بر اسلام خروج کرده‌اند پیرمردی به آنان دشنام هم داد ولیکن وقتی متوجه شد که یزید به مردم دروغ گفته و اسرا همان خواندن پیامبر هستند استغفار کرده و .... لذا ابیات زیر حذف شد. جهت کسب اطلاعات بیشتر به قسمت روایات تاریخی همین سایت مراجعه کرده و یا در همین جا کلیک کنید.



به سنگ بسته بود بخـت شام‌ تا محـشر            چرا که نالۀ‌شان را به سنگ داده جواب



شمار زخم زبان‌ها و زخم سنگ از بام            روی دل و سرشان می‌زند برون ز حساب